Morgunverkið sem aldrei var unnið
Stærsta hverfi Íslands rúmar 1.732 nýjar íbúðir á næstu árum. Skólarnir eru þegar yfirfullir, gangstéttir sprungnar, leikvellir vanræktir, og borgarstjórn segist vera að hlusta. Frásögn af venjulegum morgni í Breiðholti og því sem hann afhjúpar.
Klukkan er korter í átta að morgni. Lágt sólarlag glitrar á blautri gangstétt í Norður-Mjódd. Krakki á níunda ári gengur til skóla. Á leiðinni framhjá honum þrjár sprungur sem hefðu átt að lagast í fyrra, snjóruðningur sem ekki kom, og bygging sem enginn í hverfinu samþykkti. Hann kemur að Fellaskóla á réttum tíma. Þar tekur við önnur saga.
Þetta er gangan. Hún tekur ekki nema fjórtán mínútur. En hún er saga um stærsta hverfi Íslands, og um hvernig það er brotið niður — hægt, kerfisbundið, með fundargerðum.
Skólinn sem hefur misst meira en helminginn af sér sjálfum.
af nemendum Fellaskóla þurftu sérstaka aðstoð í Á milli mála
skólaárið 2024.
Það er hæsta hlutfall á Íslandi — með breiðum mun.
Skýrslan er opinber. Tölurnar eru opinberar. Og samt vitnar enginn um þær á borgarstjórnarfundum. Á meðan rísa nýjar blokkir handan við götuna.
| Skóli | Fjöldi í Á milli mála | Nemendafjöldi | Hlutfall |
|---|---|---|---|
| Fellaskóli | 303 | 359 | 84% |
| Breiðholtsskóli | 246 | 418 | 59% |
| Hólabrekkuskóli | 299 | 517 | 58% |
| Ölduselsskóli | 155 | 521 | 30% |
| Seljaskóli | 155 | 672 | 23% |
Ef Fellaskóli væri sjálfstætt skólakerfi væri hann í neyðarástandi. Hann er ekki sjálfstætt skólakerfi. Hann er einn af fimm skólum í hverfi sem á að taka við 4.139 nýjum íbúum.
Hin skólana þekkjum við líka. Frá Hólabrekkuskóla, þaðan sem helmingur nemenda þurfti að flytja vegna myglu árið 2023 — og þaðan sem sami helmingur þurfti að flytja aftur tveimur árum síðar. Vegna myglu.
„Helmingur skólans flytur í annað hverfi."
„Ekkert skilið eftir nema útveggirnir."
„Loka í annað sinn vegna myglu á 10 árum."
Þrjár fyrirsagnir, einn skóli, þrjú ár. 1,3 milljörðum króna var varið í endurbætur eftir lokunina 2023. Tveimur árum síðar var öllu rifið niður — að útveggjunum frátöldum — og lokað aftur. Ekki vegna nýrra mistaka, heldur sömu.
Á milli sprungna í gangstétt og snjóruðnings sem ekki kom.
Þrettán hundruð metrar. Fjórtán mínútur. Þrjár myndir.
Sprungin gangstétt í Staðarseli.
Þetta er ekki ein gangstétt. Þetta er sextán af þeim sem við höfum kortlagt á walkout.is/graena-skrimslid — og þær eru allar á sömu sjö hundruð metrunum. Síðasti viðgerðarsamningur fyrir göngustíga í Norður-Mjódd er frá 2019.
Möl þar sem malbik átti að vera.
Stígurinn við Skriðustekk var settur á áætlun árið 2021. Honum var lokið — að hluta. Lokakaflinn, sá sem tengist skólalóðinni, er enn ófrágenginn. Þrjú sumur hafa liðið.
„Gengið hægt að ryðja stíga vegna kröfu borgarinnar."
Þetta er fyrirsögn frá mbl.is, október 2025. Snjóruðningur í Breiðholti er ekki bilun. Hann er stefna. Sá sem ekki á bíl gengur — eða gengur ekki.
Á næsta götuhorni lítur barnið upp. Þá byrjar næsti kafli.
Það lítur upp. Það er þarna.
Þetta hefur fólk byrjað að kalla Græna Gímaldið. Bygging sem fékk leyfi án þess að íbúar hverfisins væru spurðir. Fjórar hæðir, dökkgrænt málmklætt — atvinnuhúsnæði sem rís nánast inni í stofunum hjá nágrönnum.
Skipulagsbreyting árið 2022 sameinaði fjórar minni lóðir á Álfabakka 2 í eina — fjórar smáar byggingar urðu mögulegar sem ein risastór. Þegar íbúi í Árskógum spurði skipulagsyfirvöld út í hæð fyrirhugaðrar byggingar fékk hún svar sem skapaði rangar væntingar — „svolítið óábyrgt svar", að sögn Dóru Bjartar, formanns umhverfis- og skipulagsráðs.
„Flýtimeðferð vegna haugsins."
„Leyfi til að gera ljótar byggingar er mikið."
„Mistök að drög að harðorðri umsögn voru birt."
Þegar borgin sendi lögreglu á eigin íbúa.
Þann 15. júlí 2025 mættu íbúar Árskóga á byggingarsvæðið og stöðvuðu framkvæmdir. Þeir stóðu á gröfunni. Þeir kröfðust skýringa á því hvers vegna göngustígur væri verið að leggja meter frá svefnherbergisgluggum þeirra — án þess að nokkur þeirra hefði verið spurður. Borgin svaraði með lögreglu.
„Stöðvuðu framkvæmdir til að mótmæla göngustíg."
Stígurinn hafði verið skipulagður í fundargerð árið 2017. Hann var ekki kynntur íbúum. Þegar gröfurnar mættu að morgni — átta árum síðar — var enginn í Árskógum sem vissi af honum. Þeim var sagt að það „hefði ekki átt að koma á óvart".
„Staðsetning göngustígs við Árskóga átti ekki að koma á óvart."
Einum mánuði síðar var komin sátt — svokölluð. Stígurinn var færður um nokkra metra. Íbúarnir höfðu unnið. En aðeins eftir að þeir höfðu þurft að standa á gröfunni, með lögreglu á staðnum, til að borgin skyldi setjast niður og hlusta.
„Íbúar Árskóga og Reykjavíkurborg ná sátt um göngustíg."
Sátt náðist. Lögreglubíllinn fór heim. Stígurinn — sá sem aldrei átti að koma á óvart — fékk þrjá metra til viðbótar frá glugga gestaherbergisins. Þetta var ekki samtal. Þetta var úrslitaleikur.
Þrjátíu og sex milljónir fyrir stiga sem enginn bað um.
Stiginn fékk áttunda sætið í hverfakosningu — átta þúsund íbúar kusu eitthvað annað. Hann var samt byggður. Á sama tíma og íbúar gengu á sprungnum gangstéttum, og börn lærðu í skóla þar sem 84% þurftu aukna aðstoð, var ákveðið að stigi á göngustíg við Árskóga skyldi kosta 36 milljónir króna.
„Kostaði 36 milljónir," skrifaði íbúinn í Mannlif, og var ekki að spyrja.
„Olga meðal íbúa í Breiðholti — Stigi í 8. sæti í hverfakosningu kostaði 36 milljónir."
Skiptistöðin sem átti að vera komin árið 2024.
Reykjavíkurborg lofaði „göngvænni borg" og „15 mínútna hverfi". Í stefnumótunarskjali borgarinnar er Breiðholt nefnt sex sinnum. Í framkvæmdaáætlun fyrir 2024–2026 er það nefnt einu sinni.
Skiptistöðin í Mjódd átti að vera tilbúin árið 2024. Fyrir lok 2025 hafði enginn framkvæmdaaðili verið ráðinn. Á sama tíma var skipulagsleyfi gefið fyrir 1.732 nýjum íbúðum sem munu bæta þúsundum farþega við sömu skiptistöð.
„Tímaspursmál hvenær eitthvað alvarlegt gerist."
Það reyndist rétt. Níu dögum áður — 17. mars — kastaði maður hellubroti í höfuðið á gesti á torgi við skiptistöðina. Átta mánuðum síðar voru tvær líkamsárásir á sömu vöku, í sama mánuði.
„Kastaði hellubroti í höfuðið á grandalausum manni."
„Tvær árásir í Mjóddinni — segir ástandið til skammar."
Þann 27. apríl 2026 — tveimur dögum áður en þessi grein var skrifuð — var tilkynnt um stækkun Bíóhallarinnar í Mjódd. Þúsund fermetra matvöruverslun var samþykkt í sömu byggingu. Þetta er sú framkvæmd sem gengur eftir.
„Bíóhöllin í Mjódd verður stækkuð."
Almenningssamgöngurnar bíða. Einkaframkvæmdir bíða ekki.
Fundurinn þar sem enginn var hlustaður á.
Á fimm íbúafundum frá 2022 hafa íbúar Breiðholts mótmælt: stigatöku í hverfakosningum, skipulagsleyfi á Álfabakka, lögregluviðbragði í Árskógum, vanhöldum á viðhaldi gangstétta, og frestun á skiptistöðinni.
Á sama fimm ára tímabili hefur einum þeirra mála verið breytt að beiðni íbúa.
Einu.
Það sem var skilið eftir.
ÍR-svæðið átti að vera samfélagslegt rými — knatthús, völlur, útivistarsvæði sem börn og unglingar gætu nýtt sér daglega. Það er ekki það sem þau ganga framhjá á leið heim úr skóla.
Byggingarúrgangur frá framkvæmdum 2023 hefur ekki verið fjarlægður. Gervigrasbútar, einangrunarrúllur, malbiksrúllur — allt skilið eftir þar sem ekki var sérstaklega þrýst á. Í október 2025 sagði verktaki á svæðinu að borgin væri sjálf ástæða þess að ekki væri ryðjað.
„Gengið hægt að ryðja stíga vegna kröfu borgarinnar."
„Vegna kröfu borgarinnar." Það er borgin sem á svæðið. Það er borgin sem ekki ryður. Það er borgin sem segist ekki geta. Þetta er hringrásarvandi sem aðeins borgin getur leyst — og hún velur að gera það ekki.
Þetta er ekki tilviljun. Þetta er stefna.
Skólar yfirfullir. Skiptistöð frestað. Stigi byggður. Bygging samþykkt án samráðs. Lögregla send á íbúa. Ruslahaugur við ÍR. Sprungur í gangstéttum. Bíó stækkað. Ekkert af þessu gerðist eitt og sér. Allt gerðist á sama stað, á sama tíma, undir sömu fundargerðum.
BREIÐHOLT — kvöldroði
Stöndum vörð um Breiðholtið okkar.
Þetta var ekki ein gata. Þetta var ekki ein bygging. Þetta er kerfisbundin vanræksla á stærsta hverfi Íslands. Hún hættir aðeins ef við látum í okkur heyra.